Thứ Tư, 14 tháng 11, 2012

Hợp tác quốc tế của Bộ môn Hán Nôm


HỢP TÁC QUỐC TẾ TRONG NGHIÊN CỨU VÀ ĐÀO TẠO
CỦA BỘ MÔN HÁN NÔM,
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

Nhằm mở rộng quan hệ hợp tác đào tạo quốc tế trong lĩnh vực nghiên cứu và giảng dạy Hán Nôm nói chung và chữ Nôm nói riêng, trong 5 năm gần đây, Bộ môn Hán Nôm đã có những nỗ lực vượt bậc trong việc đẩy mạnh quan hệ hợp tác đào tạo và nghiên cứu với nước ngoài, trong đó chú trọng vào những trung tâm khoa học lớn của thế giới là Nhật Bản và Mĩ.

Hợp tác với Nhật Bản
Từ năm 2008 trở lại đây, hằng năm Bộ môn Hán Nôm đều mời các chuyên gia người Nhật sang giảng dạy và thuyết trình cho sinh viên, học viên cao học, nghiên cứu sinh và cán bộ ngành Hán Nôm. Đó là các Giáo sư: Shimizu Masaaki 清水政明 (Đại học Osaka), Sato Susumu 佐藤進, Yamabe Susumu 山辺進, Takayama Setsuya 高山節也, Makisumi Etsuko 牧角悦子 (Đại học Nishogakusha), Sasahara Hiroyuki 笹原宏之 (Đại học Waseda), Saito Mareshi 齋藤希史 (Đại học Tokyo).
Các vấn đề được thuyết trình gồm có:
1. Nguồn gốc và quá trình hình thành cách đọc Hán Việt (GS Shimizu Masaaki).
2. Chữ Nôm với việc nghiên cứu lịch sử ngữ âm tiếng Việt (GS Shimizu Masaaki)
3. Huấn độc Hán văn (GS Yamabe Susumu).
4. Sự tiếp nhận Nho giáo ở Nhật Bản (GS Yamabe Susumu).
5. Từ thư học Nhật Bản (GS Sato Susumu).
6. Văn hiến học Hán tịch dưới góc nhìn của thư chí học (GS Takayama Setsuya).
7. Con người và xã hội dưới góc nhìn của văn tự học (GS Sasahara Hiroyuki).
8. Hán văn Nhật Bản (GS Saito Mareshi).
9. Thơ chữ Hán Nhật Bản (GS Makisumi Etsuko)
Trong số các học giả Nhật Bản kể trên, Giáo sư Shimizu Masaaki là người được thỉnh giảng thường niên (tháng 9 hằng năm) cho môn học Cách đọc Hán Việt vốn nằm trong chương trình đào tạo thạc sĩ Hán Nôm, nhưng Bộ môn Hán Nôm cũng thường xuyên bố trí để các sinh viên Hán Nôm năm thứ tư đến dự giờ giảng, để được tiếp xúc với một học giả có uy tín trên tầm quốc tế trong lĩnh vực áp dụng tri thức chữ Nôm vào nghiên cứu lịch sử tiếng Việt. Một số cán bộ của Bộ môn (Phạm Văn Khoái, Nguyễn Tuấn Cường) cũng đã đi nghiên cứu và tu nghiệp về Hán văn và văn tự học tại Nhật trong thời gian 6 tháng. Hiện nay Bộ môn có một cán bộ (Nguyễn Phúc Anh) đang học Tiến sĩ về nhân học xã hội tại Nhật Bản.
tn DSC00368
(GS Shimizu Masaaki chụp ảnh kỉ niệm cũng thầy trò ngành Hán Nôm sau giờ giảng, 27/9/2012)

tn Nhat Ban Yamabe
 (GS Yamabe Susumu trong giờ giảng, tháng 2/2011)

tn Nhat Ban Sasahara
(GS Sasahara Hiroyuki chụp ảnh kỉ niệm với sinh viên ngành Hán Nôm sau giờ giảng, tháng 3/2011)

Hợp tác với Mĩ
Ngày 22/7/2011, theo đề nghị hợp tác của “Hội bảo tồn chữ Nôm Việt Nam” (Vietnam Nom Preservation Foundation – VNPF, nomfoundation.org) của Mĩ, tại văn phòng Bộ môn Hán Nôm đã có buổi làm việc giữa các cán bộ Bộ môn Hán Nôm với đại diện của VNPF gồm Giáo sư John Balaban (Chủ tịch), Tiến sĩ Ngô Trung Việt (phó Chủ tịch), Giáo sư David Neil Schmid (thành viên Ban Giám đốc), ông Tô Trọng Đức (thành viên Nhóm Nôm Na). Sau buổi làm việc, hai bên đã đi tới những thỏa thuận chung trong việc duy trì và đẩy mạnh hợp tác song phương, trong đó ghi nhận năm điểm:
1. VNPF sẽ giúp đỡ sinh viên và cán bộ Bộ môn Hán Nôm truy nhập vào các văn bản Hán Nôm ở website của Hội trong trạng thái văn bản rõ nét hơn.
2. VNPF giúp Bộ môn phát triển một hệ thống bản sao các tài liệu chính đã được số thức hoá tại Nôm Na (Truyện Kiều, Đại Việt sử kí toàn thư, Hồ Xuân Hương, Lục Vân Tiên, Chinh phụ ngâm...) được đặt trên máy tính của bộ môn để sinh viên có thể truy cập.
3. VNPF giúp đào tạo và huấn luyện sử dụng hệ thống công nghệ thông tin thuộc lĩnh vực Hán Nôm cho cán bộ và sinh viên trong Bộ môn để trong tương lai Bộ môn có thể tham gia vào việc nhập dữ liệu tác phẩm mới vào cơ sở dữ liệu Hán Nôm của Hội.
4. Bộ môn Hán Nôm cử chuyên gia cùng tham gia xây dựng chương trình giảng dạy công nghệ thông tin cho sinh viên Hán Nôm, và nếu có thể, mở một số seminar cho các giảng viên và tham gia giảng dạy công nghệ thông tin trong Hán Nôm cho sinh viên.
5. VNPF liên hệ với các trường đại học nước ngoài để giới thiệu cơ hội du học và thực tập cho các giảng viên trong Bộ môn.
Mới đây, sáng ngày 13/11/2012, cũng tại phòng Bộ môn Hán Nôm, Bộ môn và Khoa Văn học đã có buổi làm việc thứ hai với Ban Giám đốc Hội bảo tồn chữ Nôm. Phía Khoa Văn học có PGS.TS Đoàn Đức Phương (Chủ nhiệm Khoa), ThS Phạm Ánh Sao (Phó Chủ nhiệm Khoa); phía Bộ môn Hán Nôm có PGS.TS Phạm Văn Khoái (Chủ nhiệm Bộ môn), ThS Đinh Thanh Hiếu (Phó Chủ nhiệm Bộ môn), TS Nguyễn Tuấn Cường, ThS Lê Văn Cường; phía VNPF có GS John Balaban (Chủ tịch), TS Ngô Trung Việt (Phó Chủ tịch). Hai bên đã bàn thảo cụ thể và chi tiết về những ý tưởng hợp tác đã ghi nhận năm trước, trong đó tập trung ghi nhận ba vấn đề sau sẽ được triển khai trong năm 2013:
  1. Xây dựng phòng truy cập và ứng dụng Internet cho sinh viên Hán Nôm tại Bộ môn Hán Nôm nhằm giúp sinh viên học tập chữ Nôm và thực hành giải đọc văn bản chữ Nôm trên máy tính, từ đó cung cấp nguồn tư liệu chuyển mã và giải mã văn bản để VNPF có thể đăng tải trên website của VNPF song song với các tài liệu chữ Nôm nguyên bản đã số thức hóa theo dạng scan.
  2. Gửi sinh viên Hán Nôm học tập kĩ thuật “số thức hóa” (digitalize) văn bản chữ Nôm, từ đó trợ giúp VNPF trong việc số thức hóa các tài liệu chữ Nôm, chữ Hán tại Thư viện Quốc gia và tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn.
  3. Bên cạnh Giải thưởng Balaban (từ 2009) và Học bổng Nôm cho thanh niên (từ 2010) mà VNPF đã trao hằng năm, từ năm tới 2013 sẽ trao thêm một Học bổng Nôm cho sinh viên để khuyến khích việc học tập và nghiên cứu chữ Nôm trong sinh viên Hán Nôm, đặc biệt chú trọng kĩ năng sử dụng công nghệ thông tin vào việc học tập và nghiên cứu chữ Nôm.
tn DSC00369
(Bộ môn Hán Nôm và Khoa Văn học làm việc với Ban Giám đốc VNPF, 13/11/2012)

Tháng 10 năm 2010, VNPF đã trao Học bổng Nôm cho thanh niên (Young Nom Scholar Award) đợt đầu cho một cán bộ của Bộ môn Hán Nôm (TS Nguyễn Tuấn Cường).
Ngày 8/11/2012, Hội bảo tồn chữ Nôm đã hợp tác với Bộ môn Hán Nôm để tổ chức Lễ trao Giải thưởng BalabanHọc bổng Nôm cho thanh niên tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn. Năm nay, 2012, VNPF chọn trao Giải thưởng Balaban cho PGS Trần Nghĩa (nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Hán Nôm, giảng viên thỉnh giảng tại Bộ môn Hán Nôm), Học bổng Nôm cho thanh niên được trao cho TS Trần Trọng Dương (Viện Nghiên cứu Hán Nôm, cựu sinh viên của Bộ môn Hán Nôm). Được sự ủng hộ của Ban Giám hiệu Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn và Bạn Chủ nhiệm Khoa Văn học, Lễ trao giải này lần đầu tiên được tổ chức tại Trường, và từ đây sẽ thành thông lệ hằng năm. Đến dự Lễ trao giải lần này có đại diện của VNPF, đại diện lãnh đạo Trường, Khoa Văn học, Bộ môn Hán Nôm, gia đình và bạn bè của các nhà khoa học được nhận giải, sinh viên ngành Hán Nôm và đông đảo giới truyền thông. Việc tổ chức Lễ trao giải tại Trường sẽ góp phần khuyến khích việc học tập và nghiên cứu chữ Nôm trong cán bộ, sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh ngành Hán Nôm tại Trường, góp phần giữ gìn và phát huy vốn văn hóa truyền thống dân tộc. Lễ trao giải thưởng lần này cũng là một hoạt động trong dịp kỉ niệm 40 năm thành lập ngành Hán Nôm (1972-2012) được tổ chức vào các ngày 16-17/11/2012.
tn DSC00370
(Lễ trao Giải thưởng BalabanHọc bổng Nôm cho thanh niên, 8/11/2012)

Năm 2012, Bộ môn Hán Nôm đã tiếp nhận Thạc sĩ Hán Nôm Lê Văn Cường vốn là thành viên Nhóm Nôm Na (thuộc VNPF) về làm cán bộ giảng dạy tại Bộ môn, để đẩy mạnh việc giảng dạy công nghệ thông tin liên quan đến chữ Nôm cho sinh viên ngành Hán Nôm.
Trong thời gian tới, Bộ môn sẽ triển khai các hoạt động hợp tác quốc tế với Trung Quốc và Hàn Quốc, tập trung vào các vấn đề: Nho học Đông Á, Chu tử học, Hán văn Đông Á, Hán học Việt Nam trong bối cảnh Hán học Đông Á...
Những hoạt động hợp tác thiết thực này đã và đang góp phần thúc đẩy việc học tập và nghiên cứu chữ Nôm trong cán bộ, sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh của ngành Hán Nôm tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân Văn.

Nguyễn Tuấn Cường

Nguồn: trích từ bài viết:
Nguyễn Tuấn Cường, "Đào tạo chữ Nôm ở bậc đại học ngành Hán Nôm nhìn từ góc độ công nghệ đào tạo",tham luận Hội thảo:Bốn mươi năm Đào tạo và Nghiên cứu Hán Nôm tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn,tổ chức ngày 16/11/2012.

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét